Odysseus, het ideale LinkedIn-profiel?

Ik ben naar The Odyssey gaan kijken, de film van de Britse regisseur Christopher Nolan. De dag daarop zette een artikel van Hélène Monsacré in Philosophie Magazine me ertoe aan deze regels te schrijven. Zij noemt Odysseus een “omgekeerde avonturier”: hij vertrekt om des te beter terug te keren, verrijkt met wat hij heeft doorgemaakt. Wat hij van de reis meebrengt en zijn transformatie zijn meer waard dan de reis zelf.

Het vergde lef om zo’n mythe aan te pakken: Dante plaatste Odysseus in de Hel omdat hij de menselijke nieuwsgierigheid te ver had gedreven; Joyce zette het epos om in één enkele, gewone dag in de straten van Dublin. Nu neemt Nolan de mythe onder handen: zijn Odyssey, afgelopen juli in de zalen verschenen, toont Matt Damon als een uitgeputte Odysseus, eerder menselijk dan heroïsch.

Net als Homerus toont Nolan een Odysseus die evenveel verduurt als hij triomfeert. Maar elke tussenstop dwingt hem een deel van zichzelf achter te laten, of toch van wie hij dacht te zijn. Na twintig jaar beproevingen en listen blijft er één constante: zijn verlangen om naar Ithaka terug te keren.

In de huidige arbeidswereld wordt voortdurende beweging gewaardeerd: van bedrijf, land, sector of functie veranderen. Mobiliteit is een deugd op zich geworden. Odysseus biedt een andere lezing: elke beproeving smeedt hem, maakt van zijn veerkracht een kracht en van zijn inzicht in de situatie een zeer moderne hulpbron. In het tijdperk van AI, waarin repetitieve en analytische taken aan algoritmen worden overgelaten, wordt praktische intelligentie (wat de Grieken mètis noemden) opnieuw een grote troef: zij past zich aan en vindt een uitweg waar kracht alleen tekortschiet.